Tekil Mesaj gösterimi
Alt 05 Mayıs 2009, 03:16   #4 (permalink)
Bundan sonra diLim LâL
 
aŞk-ı LâL - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
  Date: 10 Eylül 2008
 Mesajlar: 30,893
Standart Cevap: Orta Asya'dan Balkanlar'a Türklerde Pişi ve Helva Pişirme Geleneği

Biz bu çalışmamızda günümüzde yavaş yavaş önemini yitirmekte olan bir kültü-rel unsuru ele almaya gayret ettik. Yine de kültürel öğelerin çok kısa sürede oluşmayacağı ve aynı şekilde de kaybolmayacağını biliyoruz. Araştırmamız sıra-sında helva konusunda herhangi bir tereddüdümüz oluşmadı. Fakat Balkanlar’ın bir kısmında pişi olarak bilinen hamur kızartmasının, çok değişik isimlerle anıl-dığını gördük. Meselâ metin içinde geçenlerden başka; kabalka, mekik, akıtma olarak da zikredilmektedir.
“Helva vakti gelmek” yaşın ilerlediğini ve ölümünün yaklaştığını ifade eden bir tabirdir. Hâkezâ şaka yollu söylenen “helvanı ne zaman yiyeceğiz?” lâfı da aynı mânâya gelmektedir. Yani özel günlerde helva pişirmek veya yağ kokutmak, fânilerin dünyadaki durumu Gök’e bildirmek için seçtikleri bir yoldur.
Netice olarak; hayır/iyilik yapmak olarak nitelendirilen pişi ve helva pişirmek toplumdaki saygınlığı da ön plana çıkarmaktadır. Bu işlere tevessül etmeyenler için Trakya’da; “sac kokutmaz, mevlit okutmaz” atasözü kullanılmaktadır. Ölülerini yâd etmek için yapılan ikramlarda hane sahibini mutlu eden cümleler: “Allah kabul etsin, Ölmüşlerinin ruhuna değsin, Ölmüşlerinin canına değsin” dir.
Köy yerlerinde mevlit okutma sıraya konulur ve böylece herkesin katılması sağ-lanır. Bu gelenek Lüleburgaz’ın Ovacık köyünde özellikle hasat mevsimi olan ağustosta büyük bir intizam içinde yapılmakta ve kadınlar bu hanelere giderek yapılan dualara ve ikramlara iştirak etmektedirler. Bu günlerde helva, pilav, ayran ve tatlı ikram edilirken, yemeklerin bol yapılmasına ve kimsenin aç kalma-masına itina gösterilir. Herkesin bol bol yemesi ayrıca hasta olup da oraya gelemeyenlere de gönderilmesi ev sahibini haddinden fazla memnun eden unsurların başında gelir.
Bu yaz böyle bir törenine katıldığım Fevzi Çetin'in, bu geleneği yaklaşık 30 yıldır sürdürdüğünü ve ölmüşlerinin ruhu için de ömrü oldukça her yıl yapacağını söylemesi bu geleneğin ileri yaşlardaki kişiler arasında daha da yaşayacağının göstergesidir.

Sabahtan uğradım bir mâh güzele Göz üstünden göze bakmak güzeldir Güzelin buyruğu başım üstüne Güzel ile yola gitmek güzeldir
Güzel ağlar güzel güler naz ile Güzel söyler güzel dinler söz ile Güzel bahar gelir güzel yaz ile Güzel ile gül toplamak güzeldir
Güzel ile güzel gezmeli imiş Güzel ile bâde süzmeli imiş Güzel okuyup güzel yazmalı imiş Güzelin lebinden tatmak güzeldir
Güzel gezer güzel ile obayı Güzel giyer güzel şalı abayı Güzel doğar güzel muharrem ayı Güzel tutup güzel görmek güzeldir
Pir Mehmed’im güzellerden söz ara Güzelleri güzellerden süz ara Yalınız koymayın beni mezara Güzel gelip güzel gitmek güzeldir
Pir Mehmed

KAYNAKLAR
a. Yazılı Kaynaklar
ARTUN, Erman. (1996). “Çukurova Yörüklerinin Gelenek ve Görenekleri”, I. Akdeniz Yöresi Türk Toplulukları Sosyo-Kültürel Yapısı (YÖRÜKLER) Sempozyumu Bildirileri (25–26 Nisan 1994 Antalya). Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
CIBLAK, Nilgün. (2005). Mersin Tahtacıları. Ürün Yayınları. Ankara.
ENGİN, Refik. (2004). Amuca Kabilesi’nde ve Trakya’da Kurban Gelenekleri. Can Yayınla-rı. İstanbul. ENGİN, Refik. (trz). Nereden Geldik, Nereye Gidiyoruz (Trakya, Anadolu ve Balkanlar’da
Amucalar). Basılmamış Araştırma.
ERÖZ, Mehmet. (1992). Eski Türk Dini (Gök Tanrı İnancı) ve Alevîlik-Bektaşîlik, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayını. İstanbul. GÖLPINARLI, Abdülbaki. (Tarihsiz). Velâyetnâme (Manâkıb-ı Hünkâr Hacı Bektâş-ı Velî).
İnkılâp Kitabevi. İstanbul. İNAN, Abdülkadir. (1986). Tarihte ve Bugün Şamanizm. TTK. Ankara. İNAN, Abdülkadir. (1998). Makaleler ve İncelemeler, I. TTK. Ankara. İNAN, Abdülkadir. (2001). Makaleler ve İncelemeler, II. TTK. Ankara. KAFESOĞLU, İbrahim. (1980). Eski Türk Dini. Kültür Bakanlığı Yayınları. Ankara. KALAFAT, Yaşar. (1994). Makedonya Türkleri Arasında Yaşayan Halk İnançları. Türk
Dünyası Araştırmaları Vakfı. İstanbul.
KALAFAT, Yaşar. (2004). Altaylar’dan Anadolu’ya Kamizm-Şamanizm. Yeditepe Yayınevi. İstanbul. KALAFAT, Yaşar. (2006). Doğu Anadolu’da Eski Türk İnançlarının İzleri. Ebabil Yayınları.
Ankara. ATALAY, Besim. (1992). Divanü Lûgat-it-Türk III. TDK. Ankara. NOYAN, Bedri. (1999). Bütün Yönleriyle Bektaşîlik ve Alevîlik II. Ardıç Yayınları. Ankara. ÖNAL, Mehmet Naci. (1998). Romanya Dobruca Türkleri (Mukayeseleriyle Doğum,
Evlenme ve Ölüm Âdetleri). Kültür Bakanlığı. Ankara.
ROUX, Jean-Paul. (1994). Türklerin ve Moğolların Eski Dini. Çev: Aykut Kazancıgil. İşaret Yayınları. İstanbul. SELÇUK, Ali. (2004). Tahtacılar (Mersin Tahtacıları Üzerine bir Araştırma). Yeditepe
Yayınları. İstanbul.
ÜÇER, Cenksu. (2005). Tokat Yöresinde Geleneksel Alevîlik. Ankara Okulu Yayınları. Ankara. YÜSKÜP, Dilek. (2007). Sakarya’da Yaşayan Makedonya Göçmenlerinde Gelenek ve
İnançların İncelenmesi. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
b. Sözlü Kaynaklar
Akıncı, Gülseren, 1955, Ballıhoca (Muratlı), İlkokul. Bu bilgiyi veren Gülseren Akıncı’nın babaları 1935 yılında Romanya’dan Türkiye’ye Mübadele Kanunu ile göç etmişlerdir ve Tatar diye tesmiye olunmaktadırlar.
Aslan, Atiye, 1943. Adapazarı, Okur-yazar değil.
Beşelma, Hatice, 1967 Yeşilsırt Köyü (Muratlı), İlkokul.
Çetin, Fevzi, 1943, Ovacık (Lüleburgaz), İlkokul.
Çetin, Nazmiye, 1932, Bulgaristan, İlkokul (halen Mersin, Erdemli’de yaşıyor. )
Demiröz, Yeliz, 1983, Artvin, Üniversite Öğrencisi
Kınalı, Habibe, 1964, Kiğı, Üniversite.
Koyuncu, Reyhan, 1943, Dedecik Köyü (Tekirdağ), İlkokul.
Küpüç, Birsen, 1960, Erdemli (Mersin), İlkokul.
Tekinalp, Dürdane, 1966, Almus (Tokat), İlkokul.
Tekinalp, Gülistan, 1982, Niksar (Tokat), Üniversite.
Tufantoz, Feride, (1930–1996), Muratlı, Okur-yazar değil.
Tunca, Emine, 1945, Adapazarı, Okur-yazar değil.
Ulusoy, Derya, 1974, İzmir (aslen Uşak/Karahallı), Üniversite.
Yüksel, Nuriye, 1947, Üçsacay Köyü, Seyitgazi, İlkokul.





" Taklitlerasıllarınıyüceltir. "
Saygı duyulacak bir tarafınız varsa... O tarafınıza saygılarımla!
Resmi Tam Boyutta Görmek için Tıklayın.✿*゚¨゚✎
Resmi Tam Boyutta Görmek için Tıklayın.

Resmi Tam Boyutta Görmek için Tıklayın.



_"ikinci el övgü tüccarları varsın bol bol konuşsun benim satacak malım yok ki övgüye ihtiyacım olsun"

Resmi Tam Boyutta Görmek için Tıklayın.
Şimdi Sularında Sessiz Bir Gemiyim Ben
Gözlerinin Derinliğinde
Yol Alan..

Deniz Mavide, Bulut Beyazda, Yıldız Gecede..
(Sevdam Sabıkamdır...)
aŞk-ı LâL isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alıntı ile Cevapla